Cấu hình 3 + 3 cho chiến lược Thương mại điện tử

Disclaimer: Những tổng kết dưới đây, nó không phải dạng hàn lâm. Đó là tích lũy kinh nghiệm làm thật và những tổng kết của những người thật sự gạo cội trong ngành. Mình chỉ là người cố gắng khái quát nó thành một mô hình đủ dễ nhớ. Nhỡ mai, ai có định “chơi” cùng cũng có một cái khung để lựa chọn cho mình một lối đi phù hợp.

Mình làm E-commerce tính đến giờ khoảng hơn 10 năm, tính luôn cả thời buôn bán thương mại ĐT hồi đại học. Đến giờ, kể cả việc startup Viec.Co, đội ngũ mình cũng định vị bọn mình đang chơi trong thị trường Service Marketplace mà tập trung đối tượng Business.

Theo mình, làm E-commerce cũng giống như chơi nhạc vậy, với những âm điệu phức tạp khác nhau tại mỗi thời điểm. Doanh nghiệp sẽ phải lựa ra loại nhạc mình chơi. Tất nhiên, do tính chất của âm nhạc, nó sẽ có lên/ có xuống; có trầm/ có bổng, nên không phải cũng đánh đều. Sẽ có lúc này lúc kia. Và nói về chơi nhạc, nó cũng cần thiên chất nhất định của người chơi.

Túm lại, một người chơi nhạc “điện tử thương mại” :)); sẽ cần biết cấu hình 2 nhóm lựa chọn sau về chiến lược của mình (1) Value Proposition và (2) Core capabilities. Continue reading “Cấu hình 3 + 3 cho chiến lược Thương mại điện tử”

Cấu hình 3 + 3 cho chiến lược Thương mại điện tử

SOP 101

Bài gốc được đăng trên Blog Việc Có

SOP là gì

Standard Operating Procedure, dịch nôm na thân thiện trong tiếng Việt là Hướng dẫn công việc. Dịch sát sẽ là Thủ tục vận hành chuẩn.

Tại sao cần SOP

Đã là người là có sai sót. Con người cũng có thể coi là một cỗ máy. Khác máy ở điểm là ta có cảm xúc, vui buồn. Tức là có tính biến động. Lúc vui, ta làm mọi thứ chuẩn chỉnh, lúc buồn ta có thể làm lệch.

Nhưng có một thứ người quản lý vận hành, có thể kiểm soát được, là hướng dẫn công việc cho cỗ máy phi thường & và cũng bất thường trên. Bản chất của SOP là hướng tới mấy mục đích

  • Giảm sai sót của con người
  • Đảm bảo chất lượng đồng đều về đầu ra của công việc
  • Giảm bớt thời gian đào tạo & hướng dẫn công việc.

SOP thường phổ biến nhất ở các vị trí có tính lặp đi lặp lại cao. Nguyên do cũng rất con người:

  • Lặp đi lặp lại thì mau chán
  • Mau chán thì sẽ nghỉ việc
  • Nghỉ việc thì sẽ có đào tạo lại

Continue reading “SOP 101”

SOP 101

Góc nhìn chi tiết hơn về Tồn kho hỗn loạn của Amazon

Đăng lại bài của mình trên Moset.org

Amazon, đúng như cái tên, đằng sau nó là một khu rừng về kiến thức. Những bạn bè, và đồng nghiệp mình đang làm ở Amazon, đều nói về một kho tri thức khổng lồ ẩn đằng sau cái tên của rừng rậm lớn nhất thế giới. Quả thật, có lẽ để vận hành công ty nghìn tỷ mỹ kim, bạn cần một rừng rậm. Điều đáng tiếc là vì các điều khoản ràng buộc, và bản thân các nhân viên của họ vô cùng tuân thủ, chúng ta chẳng mấy khi được hiểu cách thức khu rừng đó vận hành thế nào. Người ngoài, như các nhà báo, được đưa vào dù viết này, viết kia, nhưng cũng chỉ như một cái đỉnh nhỏ xíu trên cả một tảng băng khổng lồ.

Vừa rồi, GenK có dịch lại một bài khá công phu về Tồn kho hỗn loạn (Chaotic Inventory, hoặc là Random location) trong vận hành của Amazon, là một trong vô vàn know-how (bí quyết) của Amazon mà, tạm được gọi là được biết tới bởi công chúng. Tuy nhiên, không rõ tại sao, một vài điểm khá tinh tế trong hệ thống tồn kho này lại không được nhắc tới. Bài báo chỉ nói về hệ thống ngon xịn này kia. Bữa nay mình chia sẻ hai điểm¹ rất con người, rất vận hành cho sự ưu việt của hệ thống tồn kho Hỗn loạn này của Amazon. Continue reading “Góc nhìn chi tiết hơn về Tồn kho hỗn loạn của Amazon”

Góc nhìn chi tiết hơn về Tồn kho hỗn loạn của Amazon

Nỗi buồn người rửa bát từ góc nhìn vận hành

Đăng lại bài của mình trên Moset.org

Có một nhận định chắc nhiều người sẽ chia sẻ với mình:

Nấu cơm vui.
Rửa bát rất là chán

Vậy từ đâu lại có vấn đề tâm lý này. Hôm nay trong lúc bâng quơ rửa bát mình tự nhiên có giây phút ngộ (nhận) ra điều này.

Góc nấu cơm.

Nấu cơm là quá trình sản xuất. Sản xuất luôn vui. Sản xuất tạo ra sản phẩm, có ý nghĩa cho cuộc đời, sau đó lại còn nhìn được trải nghiệm của khách hàng và chính mình cho việc thưởng thức sản phẩm đó. Vậy là vui kép. Niềm vui tiếp theo của chuyện nấu đó là thường nấu, nếu có người ở cùng (như vợ/ chồng/ gấu). Việc nấu, bản chất là một sự di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Ví dụ, chạy ra tủ lạnh lấy cái này cái kia. Rồi xào xào nấu nấu nghĩa là phải quay về cái bếp. Xong rồi ào ra chỗ bồn rửa bát để vớt rau. Quá trình này sẽ thật tuyệt vời nếu có ai đó chia sẻ. Tuyệt vời từ góc độ vận hành là nó tăng năng suất. Tuyệt vời từ góc độ tâm lý một con người là có ai đó tám chuyện cùng. Không ai nấu cơm chơi cho nhau ăn mà lại im lặng cả. Chúng ta không làm trong nhà máy nấu cơm. Chúng ta sẽ trò chuyện trong lúc này. Continue reading “Nỗi buồn người rửa bát từ góc nhìn vận hành”

Nỗi buồn người rửa bát từ góc nhìn vận hành

Tại sao ngành bán lẻ thú vị

Bài được mình viết và chia sẻ trên Moset.org

Mình có một giả thuyết về Innovation (Đổi mới), đó là cứ sản phẩm/ dịch vụ nào mà làm ra để phục vụ người dùng cuối, là nó có động lực đổi mới – cải tiến liên tục. Một trong những nguyên nhân của hiện tượng này là do vài điểm, từ chính đặc tính của loài người

  • Thay đổi liên tục, luôn muốn trải nghiệm những cái mới.
    Ngành đại diện cho cái này là: ngành giải trí. Ví dụ, những ngày này chúng ta sẽ thích thể loại Siêu anh hùng. Nhưng không ai có thể biết được mai chúng ta biết đâu lại say mê dòng phim Ấn Độ, thường kém tôn trọng các nguyên lý vật lý.
    Animated GIF - Find & Share on GIPHY
  • Nền kinh tế ngày một đi lên, tức là nhu cầu cũng sẽ ngày một được nâng cấp
    Nhìn vào ngành thời trang sẽ thấy điều này cực kì rõ. 10 – 12 năm trước, hàng Quảng Châu là nhất, cao hơn tí của Thái Lan. Nhưng giờ thì trung cấp, đồ nước ngoài ta sẽ nghĩ đến H&M hay Zara.
  • Bản thân tâm trí con người như con khỉ vậy, luôn thích nhảy qua nhảy lại các thông tin. Nên nếu quá nhiều thứ thú vị, con khỉ này sẽ tiếp tục chuyền cành và liên tục nhảy nhót. Sản phẩm tiêu biểu đại diện cho ý này là Facebook và gần đây là TikTok.

Continue reading “Tại sao ngành bán lẻ thú vị”

Tại sao ngành bán lẻ thú vị

Vận hành hoàn hảo

Hôm nay tình cờ đọc được bài này, trong đó, Phó tổng giám đốc của THP, bà Trần Uyên Phương có nói:

Quy trình sản xuất trà nước tăng lực đóng chai là hoàn toàn khép kín từ khâu thổi chai, chiết rót, đóng nắp, dán nhãn và đóng thùng nên không thể có vật lạ lọt vào các sản phẩm

Câu nói trên với cụm từ “không thể” là không chính xác. Không thể sai là một viễn cảnh hoàn hảo – mà trong vận hành sản xuất người ta hướng đến & đo lường cái tiến trình đi đến đó. Chính vì thế năm 1986, tại Motorala, người ta mới bắt đầu thiết lập bộ công cụ 6-sigma để đo lường & cải tiến sản xuất. Nói một cách đơn giản là làm sao sản xuất ra 1 triệu đơn vị sản phẩm mà chỉ sai có 3.4 sản phẩm. Bạn có thể tham khảo danh sách các công ty đạt 6-sigma ở danh sách trên Wikipedia. Và Boing đã có một câu rất hay để nói về nhóm công cụ này:
One of the methodologies helping Boeing Commercial Airplanes meet the challenge of change is Six Sigma. Six Sigma aids manufacturers in their quest to design, build and deliver near-perfect products by reducing defects and variation, and improving quality, resulting in substantial cost savings.
Tạm dịch:
Một trong những phương pháp giúp Boeing đối mặt được thách thức từ sự thay đổi là 6 Sigma. 6 Sigma giúp các nhà sản xuất trong việc thiết kế, sản xuất và đem đến những sản phẩm gần-như-hoàn-hảo bởi việc cắt giảm lỗi, biến động (trong vận hành) và nâng cao chất lượng, qua đó tiết kiệm chi phí.
Thực tế là đời có vẻ không hoàn hảo lắm, kể cả trong một môi trường chuẩn hóa cực kỳ cao – vô trùng. Tức là sự cố vẫn cứ sẽ xảy ra, sự khác biệt ở 2 điểm:
  1. Khả năng cải tiến vận hành –> tiến đến sự xuất sắc, mà 6-sigma là một tiêu chuẩn
  2. Cách thức khắc phục sai sót.
Theo tôi, cái sự khép kín của Tân Hiệp Phát nên được nhìn rộng ra, chứ không chỉ giởi hạn trong nhà máy như bà Phương đề cập ở trên. Hình minh họa* dưới đây là một ví dụ
Slide1
Cụ thể cho trường hợp vật thể lạ lọt vào thì như nhiều chuyên gia đã đề cập thì thay vì “bắt bớ” anh em, thì THP nên có một quy trình xử lý khủng hoảng phù hợp. Đó có thể là rất nhiều cách khác nhau, linh hoạt trong từng trường hợp, nhưng theo tôi – nó cần đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản:
  1. Nhân văn
  2. Minh bạch
  3. Gọn gàng
Chúc các bạn một ngày vận hành hoàn hảo.
*: Hình này 80% mượn từ cuốn Khởi nghiệp tinh gọn
Vận hành hoàn hảo